பஞ்ச பாத்திரம் மற்றும் உத்தரணியில் உறையும் தெய்வங்கள்: 

பஞ்ச பாத்திரம் மற்றும் உத்தரணி ஆகியவை வழிபாட்டின் போது புனித நீரைக் கையாளப் பயன்படும் முக்கியப் பூஜா உபகரணங்களாகும். பஞ்ச பாத்திரத்தில் உள்ள நீரிலும், பாத்திரத்தின் வெவ்வேறு பகுதிகளிலும், உத்தரணியிலும் கீழ்க்கண்ட தெய்வங்கள் ஆவாகனம் செய்யப்பட்டு வழிபடப்படுகின்றனர்.

பஞ்ச பாத்திர நீரில் ஆவாகனம் செய்யப்படும் ஐந்து புண்ணிய நதித் தேவதைகள்:

பூஜையின் போது "கங்கே ச யமுனே சைவா..." என்ற மந்திரத்தை உச்சரித்து, பஞ்ச பாத்திரத்தில் உள்ள நீரில் ஐந்து புனித நதித் தேவதைகள் ஆவாகனம் செய்யப்படுகின்றனர்:

 * கங்கை

 * யமுனை

 * கோதாவரி

 * சரஸ்வதி

 * நர்மதை (சில முறைகளில் சிந்து, காவிரி ஆகிய நதிகளும் ஆவாகனம் செய்யப்படுவது உண்டு)

பஞ்ச பாத்திரம் மற்றும் உத்தரணியில் உறையும் தெய்வங்கள்:

பாத்திரம் மற்றும் கரண்டியின் (உத்தரணி) ஒவ்வொரு அமைப்பிலும் ஐந்து பிரதான தெய்வங்கள் நிலைபெற்றிருப்பதாகச் சாஸ்திரங்கள் கூறுகின்றன:

 * பிரம்மா: பஞ்ச பாத்திரத்தின் அடிப்பகுதியில் உறைபவர்.

 * விஷ்ணு: பஞ்ச பாத்திரத்தின் நடுபகுதியில் உறைபவர்.

 * ருத்ரன் (சிவன்): பஞ்ச பாத்திரத்தின் மேல் விளிம்புப் பகுதியில் உறைபவர்.

 * சரஸ்வதி (வாக்தேவி): பஞ்ச பாத்திரத்தின் திறந்த வாய் பாகத்தில் உறைபவள்.

 * அக்னி தேவன் / கங்கை தேவி: நீரைக் கோரி எடுக்கும் உத்தரணியில் (கரண்டியில்) அக்னி தேவனும், அதிலுள்ள புனித நீரில் கங்கைத் தாயும் ஆவாகனம் ஆகின்றனர்.

பஞ்ச பாத்திரத்தில் உள்ள நீர் சாதாரண நீரிலிருந்து புனிதத் தீர்த்தமாக மாறுவது, இந்த ஐந்து தெய்வங்கள் மற்றும் நதித் தேவதைகளின் ஆவாகனத்தினால் தான் என்பது ஐதிகம்.